จีนเอาจริง! บรรจุคริปโตเข้าลิสต์กวาดล้างคอร์รัปชันอย่างเป็นทางการ

จีนเล็งกล้องปราบคอร์รัปชันมาที่สินทรัพย์ดิจิทัล

จีนกำลังปรับแนวทางใหม่ในการจัดการกับสกุลเงินดิจิทัล โดยพรรคคอมมิวนิสต์จีนได้บรรจุสินทรัพย์เสมือนและเทคโนโลยีบล็อกเชนไว้ในลิสต์เป้าหมายการปราบปรามการทุจริตอย่างเป็นทางการ คำสั่งใหม่นี้กำชับให้พนักงานสอบสวนเร่งติดตามการทุจริตที่โยกย้ายผ่านโทเคนดิจิทัล เครือข่ายบล็อกเชน และการทำธุรกรรมทางการเงินข้ามแดนอย่างจริงจัง

สิ่งที่ควรรู้คือการเคลื่อนไหวนี้ไม่ได้เปลี่ยนกฎหมายสำหรับประชาชนทั่วไป เพราะการเทรดคริปโตในจีนแผ่นดินใหญ่ถูกสั่งห้ามมาหลายปีแล้ว แต่เป้าหมายหลักของคำสั่งนี้พุ่งเป้าไปที่เจ้าหน้าที่รัฐที่ทุจริต สมาชิกในครอบครัว และนอมินีทางการเงิน ที่พยายามซุกซ่อนความมั่งคั่งผิดกฎหมายไว้ในเหรียญดิจิทัลหรือบัญชีธนาคารต่างประเทศ

ไฮไลต์สำคัญจากมติการประชุม Plenum ครั้งที่ 5

คำสั่งใหม่นี้มาจากมตินโยบายในการประชุม Plenum ครั้งที่ 5 เมื่อวันที่ 29 ตุลาคม ซึ่งเป็นการประชุมลับครั้งสำคัญของผู้นำระดับสูงของพรรค แม้ฉบับแปลภาษาอังกฤษอย่างเป็นทางการโดยสำนักข่าวซินหัวที่มีความยาวราว 14,000 คำ จะพูดถึงคริปโตเพียงประโยคเดียว แต่การถูกเอ่ยถึงก็ส่งสัญญาณที่ชัดเจนไปยังหน่วยงานภาครัฐ

“เราจะปราบปรามการทุจริตที่กระทำผ่านอินเทอร์เน็ต สกุลเงินเสมือน ทุนข้ามแดน และบล็อกเชนอย่างเด็ดขาดด้วย”

ในเอกสารส่วนเดียวกันนี้ ยังได้เน้นย้ำถึงประเด็นอื่นๆ ที่พนักงานสอบสวนต้องจับตามองเป็นพิเศษ ได้แก่

• นอมินีจัดการทรัพย์สิน (White gloves): คนกลางที่ทำหน้าที่บังหน้าเพื่อบริหารทรัพย์สินให้เจ้าหน้าที่รัฐที่ทุจริต
• การย้ายฝั่งรับตำแหน่ง (Revolving door deals): อดีตเจ้าหน้าที่รัฐที่เข้าไปรับตำแหน่งรายได้สูงในบริษัทเอกชนทันทีหลังออกจากราชการ
• ความมั่งคั่งของครอบครัวที่อธิบายไม่ได้: เจ้าหน้าที่รัฐที่มีทรัพย์สินในครอบครัวสูงเกินกว่าระดับรายได้ทางการอย่างมาก
• ธุรกิจครอบครัว: การตรวจสอบธุรกิจเชิงพาณิชย์ที่ดำเนินการโดยคู่สมรสและบุตรของเจ้าหน้าที่อย่างสม่ำเสมอ

ทำไมบล็อกเชนถึงไม่ใช่ที่ซ่อนเงินสินบนที่ดี

แม้ผู้กระทำผิดบางรายจะคิดว่าสกุลเงินดิจิทัลช่วยปกปิดตัวตนได้สมบูรณ์แบบ แต่บล็อกเชนสาธารณะทำงานเหมือนสมุดบัญชีที่เปิดเผย ทุกธุรกรรมจะถูกบันทึกไว้อย่างถาวร ช่วยให้นักวิเคราะห์บัญชีนิติวิทยาศาสตร์และเจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมายแกะรอยเส้นทางการเงินได้ แม้เวลาจะผ่านไปหลายปีก็ตาม

กรณีศึกษาของอดีตเจ้าหน้าที่รัฐ เหยา เฉียน (Yao Qian)

ตัวอย่างที่ชัดเจนของการแกะรอยสินทรัพย์ดิจิทัลคือกรณีของ เหยา เฉียน อดีตเจ้าหน้าที่ระดับสูงด้านการเงินของจีน เขาเคยดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการสถาบันสกุลเงินดิจิทัลของธนาคารกลาง ซึ่งมีส่วนช่วยออกแบบหยวนดิจิทัลของรัฐบาลจีน ก่อนจะถูกทางการตั้งกรรมการสอบสวนในเดือนเมษายน 2024

ตามรายงานของสถานีโทรทัศน์ CCTV ของรัฐ ระบุว่า เหยา รับเงินสินบนเป็น EthereumETH+0.60% จำนวน 2,000 ETH จากนักธุรกิจในปี 2018 ซึ่งในช่วงที่ Ethereum ราคาสูงสุด โทเคนเหล่านั้นมีมูลค่าราว 68.3 ล้านหยวน (ประมาณ 9.8 ล้านดอลลาร์) โดยเจ้าหน้าที่สืบสวนสามารถสะกดรอยการเคลื่อนย้ายเหรียญจากกระเป๋าหนึ่งไปยังอีกกระเป๋าหนึ่ง จนเชื่อมโยงไปถึงบัญชีธนาคารที่ควบคุมโดยเหยาซึ่งใช้ชื่อนอมินีได้สำเร็จ

เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดเหตุการณ์เช่นนี้อีก มติใหม่ได้เรียกร้องให้จัดตั้งแพลตฟอร์มมอนิเตอร์ข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) โดยเฉพาะ ระบบนี้จะติดตามการใช้อำนาจของเจ้าหน้าที่ ช่วยติดตามผู้หลบหนีในต่างประเทศ และช่วยยึดทรัพย์สินของรัฐที่ถูกยักยอกไปซุกซ่อนอยู่ต่างแดนคืนมา

ยกระดับการกำกับดูแลบริษัทเทคและสถาบันการเงิน

มตินโยบายนี้ยังขยายขอบเขตไปยังภาคเทคโนโลยีเอกชนและสถาบันการเงิน โดยเรียกร้องให้เพิ่มบทบาทของพรรคภายในบริษัทแพลตฟอร์มและบริษัทเทคโนโลยีชั้นนำ พร้อมทั้งนำสาขาพรรคภายในองค์กรที่มีอยู่มาอยู่ภายใต้การบริหารจัดการที่เข้มงวดขึ้นจากเบื้องบน

นอกจากนี้ ในรัฐวิสาหกิจและบริษัททางการเงิน คณะกรรมการพรรคภายในองค์กรจะต้องสอบทานการตัดสินใจทางธุรกิจครั้งสำคัญก่อนที่จะอนุมัติขั้นสุดท้าย เพื่อให้มั่นใจว่ากลยุทธ์ของบริษัทสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ระดับชาติ

เรื่องนี้มีความหมายอย่างไรต่อตลาดคริปโตโลก

สำหรับตลาดคริปโตระดับโลก มตินี้ถือเป็นการอัปเดตการบังคับใช้กฎหมายมากกว่าจะเป็นการสร้างกรอบกำกับดูแลใหม่ โดยไม่ได้ระบุบทลงโทษทางกฎหมายหรือกำหนดเวลาใหม่สำหรับผู้ใช้คริปโตรายย่อยแต่อย่างใด จีนได้เพิ่มความเข้มงวดในการสั่งห้ามคริปโตไปแล้วเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ผ่านประกาศร่วมจาก 8 หน่วยงานรัฐ ซึ่งขยายข้อห้ามครอบคลุมไปถึงสเตเบิลคอยน์และการแปลงสินทรัพย์ในโลกจริงเป็นโทเคน (Real-world asset tokenization)

ขณะเดียวกัน รัฐบาลปักกิ่งยังคงมุ่งมั่นพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานบล็อกเชนแบบจำกัดสิทธิ์ (Permissioned blockchain) ภายใต้การควบคุมของรัฐ โดยแผนแม่บททางเศรษฐกิจล่าสุดของจีนที่เผยแพร่ในเดือนตุลาคม ได้รวมแผนสร้างเครือข่ายบล็อกเชนแห่งชาติที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน เพื่อใช้ในภาคอุตสาหกรรมและงานบริหารภาครัฐ