ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายชี้ ตัวตนของ AI Agent จำเป็นต้องพึ่งพาบล็อกเชน

เมื่อเครื่องจักรเริ่มใช้เงินเอง

ระบบปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI Agent ไม่ได้ทำแค่ตอบคำถามอีกต่อไปแล้ว ทุกวันนี้ พวกมันสามารถซื้อข้อมูล จ่ายค่าพลังประมวลผลบนคลาวด์ หรือซื้อบริการค้นหาผ่าน API ได้ด้วยตัวเองแบบอัตโนมัติ

ทว่า กฎหมายในปัจจุบันยังคงอิงกับสมมติฐานที่ว่า มนุษย์ต้องเป็นผู้อนุมัติทุกธุรกรรมทางการเงินด้วยตัวเอง ช่องว่างที่เพิ่มขึ้นนี้ส่งผลให้เรื่องการระบุตัวตนของ AI Agent กลายเป็นหัวข้อหลักในการหารือของหน่วยงานกำกับดูแล

สมาชิกของสภาฝ่ายกฎหมายและการกำกับดูแลของ BeInCrypto ชี้ว่า เทคโนโลยีบล็อกเชนคือแนวทางที่นำมาใช้ได้จริง เพื่อเชื่อมประสานช่องว่างนี้

ความกังวลของภาคธนาคารและกฎหมายการชำระเงินที่ล้าสมัย

ตลาดสำหรับการทำธุรกรรมอัตโนมัติของเครื่องจักรกำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว รายงานจาก BeInCrypto Intelligence พบธุรกรรมการชำระเงิน x402 มากถึง 6.4 ล้านครั้ง ในช่วง 35 วัน ระหว่างวันที่ 23 กรกฎาคม ถึง 26 สิงหาคม 2026 ซึ่งธุรกรรมส่วนใหญ่เป็นการชำระเงินจำนวนน้อยๆ (Micropayments) เพื่อเข้าถึงข้อมูลและการเรียกใช้ซอฟต์แวร์ API

แม้ว่ายอดเงินของแต่ละธุรกรรมจะน้อย แต่สถาบันการเงินดั้งเดิมยังคงระมัดระวังแนวโน้มนี้อย่างมาก โดย JPMorgan ได้ดำเนินการบล็อกไม่ให้ AI Agent จากภายนอกเข้าถึงบัญชีลูกค้าแล้ว ซึ่ง Jamie Dimon ซีอีโอ ได้เน้นย้ำถึงความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับซอฟต์แวร์เอเจนต์ที่ไม่หวังดี

ประเด็นสำคัญคือ กรอบกฎหมายที่มีอยู่ในสหรัฐอเมริกายังให้แนวทางสำหรับการทำธุรกรรมอัตโนมัติน้อยมาก:

• พระราชบัญญัติการโอนเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Fund Transfer Act) ยังคงใชีกำกับดูแลการโอนเงินที่ไม่ได้รับอนุญาต แต่อนุมัติโดยรัฐสภามาตั้งแต่ปี 1978 ซึ่งเป็นยุคที่มนุษย์เป็นผู้อนุมัติการชำระเงินทุกครั้ง
• พระราชบัญญัติ GENIUS Act มีการกำหนดกฎเกณฑ์กำกับดูแลสำหรับผู้ผู้ออกสเตเบิลคอยน์ แต่กลับไม่ได้ระบุถึงซอฟต์แวร์เอเจนต์อัตโนมัติที่นำสเตเบิลคอยน์เหล่านั้นไปใช้จริงเลย

ด้วยช่องว่างเหล่านี้ คำถามพื้นฐานทางกฎหมายจึงยังไร้คำตอบ เช่น หาก AI Agent จองเที่ยวบินผิดพลาด กฎหมายปัจจุบันยังไม่ได้ระบุชัดเจนว่าใครต้องรับผิดชอบทางการเงิน ความไม่แน่นอนนี้กระทบไปถึงคำถามพื้นฐานทั้งเรื่องตัวตนของ AI และความรับผิดชอบทางกฎหมาย

ทำไมตัวตนของ AI จึงต้องใช้บล็อกเชนและ ZK Proofs

Vyara Savova ผู้เชี่ยวชาญด้านนโยบายอาวุโสจาก European Crypto Initiative คาดการณ์ว่า ผู้บริโภคจะใช้ AI Agent เป็นเรื่องปกติในชีวิตประจำวัน สำหรับงานต่างๆ ที่เกี่ยวกับการชำระเงินดิจิทัล

ในมุมมองของเธอ เทคโนโลยีบล็อกเชนได้รวบรวมองค์ประกอบที่ขาดหายไป ซึ่งจำเป็นสำหรับกิจกรรมอัตโนมัติที่ปลอดภัยเข้าด้วยกัน

ดังนั้น เราจึงมีทั้งระบบการชำระเงิน ระบบการยืนยันตัวตน และเลเยอร์แห่งความไว้วางใจ รวมอยู่ในที่เดียว ซึ่งจะช่วยแก้ปัญหานี้ได้เป็นอย่างมาก

Anja Blaj Zajc ทนายความ ได้กล่าวถึงอีกประเด็นสำคัญ นั่นคือ ความสมดุลระหว่างความเป็นส่วนตัวของผู้ใช้และความรับผิดชอบตามกฎหมาย โดยเธออธิบายว่า Zero-Knowledge (ZK) proofs ช่วยขจัดความจำเป็นในการเลือกอย่างใดอย่างหนึ่งออกไป

ZK proof ช่วยให้ฝ่ายหนึ่งสามารถพิสูจน์ข้อความว่าเป็นจริงได้ทางคณิตศาสตร์ โดยไม่ต้องเปิดเผยข้อมูลที่ละเอียดอ่อนซึ่งอยู่เบื้องหลัง

คุณจะมี ZK proof ที่พิสูจน์ได้ว่ามีมนุษย์อยู่เบื้องหลังเอเจนต์นั้นจริง และจะมีคนคอยรับผิดชอบเอเจนต์ตัวนั้นอย่างแน่นอน

ฟังก์ชันนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งในมุมมองทางกฎหมาย กฎเกณฑ์ความรับผิดชอบทั่วไปต้องการมนุษย์หรือนิติบุคคลที่ระบุตัวตนได้เพื่อรับผิดชอบ ในขณะที่ที่อยู่วอลเล็ตที่ไม่ระบุตัวตนไม่สามารถเรียกร้องใดๆ ได้ เอกสารสิทธิ์แบบ ZK สามารถสร้างการเชื่อมโยงที่ตรวจสอบได้ระหว่างเอเจนต์และเจ้าของ โดยไม่ต้องเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลให้แก่ผู้ค้าทุกราย

ข้อบังคับการเปิดเผยข้อมูลของยุโรปและช่องว่างมาตรฐานอุตสาหกรรม

ความโปร่งใสยังคงเป็นสิ่งสำคัญอันดับแรกสำหรับนิติบัญญัติ โดย Lord Chris Holmes สมาชิกพรรคอนุรักษนิยมแห่งสภาขุนนางสหราชอาณาจักร ผู้เสนอร่างกฎหมายส่วนบุคคลเกี่ยวกับการกำกับดูแล AI ได้เน้นย้ำถึงการเปิดเผยข้อมูลอย่างชัดเจน

มันต้องมีความชัดเจนเสมอว่ามีการใช้ AI อย่างไร เพื่อวัตถุประสงค์อะไร และมีความยินยอม ความไว้วางใจ รวมถึงความโปร่งใสอยู่ในกระบวนการนั้นด้วย

หน่วยงานกำกับดูแลของยุโรปได้กำหนดกฎการเปิดเผยข้อมูลไว้แล้วภายใต้กฎหมายปัจจุบัน โดยตั้งแต่วันที่ 2 สิงหาคม 2026 มาตรา 50 ของ EU AI Act กำหนดให้ผู้ให้บริการแชตบอตต้องแจ้งให้ผู้ใช้ทราบอย่างชัดเจนทุกครั้งที่มีการโต้ตอบกับระบบ AI

แม้ว่าข้อคิดริเริ่ม AI Omnibus ฉบับกว้างจะเลื่อนกำหนดเวลาการปฏิบัติตามข้อกำหนดสำหรับระบบที่มีความเสี่ยงสูงไปเป็นปี 2027 และ 2028 แต่ข้อกำหนดการเปิดเผยข้อมูลนี้ยังคงมีผลบังคับใช้ทันทีโดยหน่วยงานท้องถิ่น

ก้าวต่อไปสำหรับตัวตนในระบบเศรษฐกิจเครื่องจักร

แม้ว่า EU AI Act จะบังคับใช้เรื่องความโปร่งใส แต่มันไม่ได้กำกับดูแลเรื่องการชำระเงิน ณ ตอนนี้ ยังไม่มีกรอบกฎหมายใดในสหรัฐฯ หรือยุโรปที่ระบุว่าผู้ขายสามารถตรวจสอบเจ้าของที่เป็นมนุษย์ที่อยู่เบื้องหลังเอเจนต์ที่ใช้จ่ายเงินเองได้อย่างไร

ข้อมูลที่ติดตามทรัพยากรแบบชำระเงินที่ถูกเรียกใช้มากที่สุดสิบอันดับแรกในแคตตาล็อก x402 ระหว่างวันที่ 16 สิงหาคม ถึง 15 กันยายน 2026 แสดงให้เห็นว่าการชำระเงินแบบเครื่องจักรต่อเครื่องจักรยังคงมีการใช้งานเติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่อง

จนกว่าฝ่ายนิติบัญญัติจะออกมาตรฐานที่ชัดเจนสำหรับการใช้จ่ายแบบอัตโนมัติ สถาบันการเงินใหญ่น่าจะยังคงจำกัดการเข้าถึงของเอเจนต์ภายนอกต่อไป สำหรับนักวิเคราะห์ทางกฎหมายแล้ว เอกสารสิทธิ์ยืนยันตัวตนที่รองรับด้วย ZK ยังคงเป็นโซลูชันทางเทคนิคหลักในการตรวจสอบความรับผิดชอบ ควบคู่ไปกับการปกป้องความเป็นส่วนตัวของผู้ใช้